20.5.16

Οι μοιραίοι της κρίσης

Η κατάσταση στη χώρα παρουσιάζεται σαν πυροτέχνημα ημέρας, χωρίς συνέχεια, με τους πολίτες να θυμίζουν λεμούριους: γουρλωτά μάτια, με διαρκή απόσπαση προσοχής στο κάθε σκίρτημα της επικαιρότητας. Υπάρχουν, όμως, πρόσωπα κλειδιά σε αυτή την πορεία, πολιτικοί που θα γραφτούν στα μαύρα κατάστιχα της ιστορίας, όσα χρήματα και μελάνι κι αν ξοδευτούν σε «αναθεωρήσεις».


Ο πρώτος είναι ο Κώστας Καραμανλής. Διέπραξε απάτη, παραποιώντας τα στατιστικά στοιχεία της χώρας προκειμένου να αποκρύψει το δεύτερο έγκλημα του, αυτό του δημοσιονομικού εκτροχιασμού για να καλύψει το τρίτο έγκλημα, την παράδοση του στο πελατειακό κράτος. Η στατιστική απάτη είναι το πρωτεύον ζήτημα, αφού η έλλειψη αξιοπιστίας ήταν κρίσιμη για όσα ακολούθησαν και τις αντιδράσεις τόσο των αγορών όσο και των εταίρων.

Ο δεύτερος είναι ο Ευάγγελος Βενιζέλος. Εκμεταλλεύτηκε την πελατειακή δυσφορία μελών της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ το 2011 για να γίνει αρχηγός του κόμματος του, ανατρέποντας την πορεία της χώρας. Μίας πορείας που μπορούσε ήδη να μας έχει οδηγήσει έξω από το αβαθές της κρίσης, από τα τέλη του 2013, έχοντας αποφύγει όσα ζούμε σήμερα.


Ο τρίτος είναι ο Αντώνης Σαμαράς. Μην έχοντας διδαχτεί τίποτα από τις καταστροφικές εμμονές του στο Μακεδονικό, συνεργάστηκε με τον Ευάγγελο Βενιζέλο για την επαναφορά και την προστασία του πελατειακού κράτους, ακόμα και σε ό,τι αφορούσε τα ίδια τους τα κόμματα, με πρακτικές διορισμών που είχαν ανατραπεί το προηγούμενο διάστημα (4-2-1). Η κυβέρνηση του δεν έκανε πραγματικές ρήξεις, ενώ όταν ήρθε η ώρα του λογαριασμού, όταν έπρεπε να προχωρήσει σε απελευθέρωση της χώρας από τα πελατειακά δεσμά, παρέδωσε τη χώρα με επίσπευση της εκλογής του ΠτΔ, ελπίζοντας σε μία «αριστερή παρένθεση» που θα τον επανέφερε στο Μαξίμου.

Έτσι οδηγηθήκαμε στον τέταρτο και πέμπτο, τον Αλέξη Τσίπρα και τον Γιάνη Βαρουφάκη. Η ανερμάτιστη διαπραγμάτευσή τους, έφερε ένα τρίτο μνημόνιο ύψους €86δισ. και capital controls μετά την φυγή καταθέσεων ύψους €45δισ. Στις επόμενες ώρες θα δούμε περαιτέρω το κόστος, όταν ανακοινωθούν τα περιουσιακά στοιχεία του υπερΤΑΙΠΕΔ που ιδρύεται και μάλλον περιλαμβάνει ακόμα και 
ολοκληρωμένα έργα που πλήρωσε ο ελληνικός λαός, όχι κάποιο χώρο που περιμένει για δεκαετίες μία μαρίνα ή κάποια ΔΕΚΟ που έχει ανάγκη νέων επενδύσεων από πόρους που δεν διαθέτουμε, καθιστώντας την ιδιωτικοποίηση μονόδρομο.

Πρέπει να καταλάβουμε πως όλα διορθώνονται, αρκεί να υπάρχει εμπιστοσύνη σε διεθνές επίπεδο και συνεργασία με αξιοπιστία στο εσωτερικό. Όταν άλλα λες και άλλα κάνεις, όταν κοροϊδεύεις, όταν ψηφίζεις νόμους που δεν εφαρμόζεις και υπόσχεσαι σχεδιασμούς που δεν υλοποιείς, καταλήγεις να μην έχεις πόδι να σταθείς, ενώ διαλύεις κάθε κρίσιμη συμμαχία.

Αν δούμε το παράδειγμα της Βενεζουέλας, ή το πρόσφατο παρελθόν χωρών του πρώην ανατολικού μπλοκ, ή ακόμα και περιοχές εντός των ΗΠΑ (Μέμφις με το νερό, τα θύματα του Κατρίνα κλπ), η Γη δεν σταματάει να γυρίζει γιατί κάποιοι δυστύχησαν. Η ψευδαίσθηση πως κάποιος τρίτος δεν θα αφήσει τα πράγματα να γίνουν χειρότερα στην Ελλάδα πρέπει να διαλυθεί, μαζί με τα ψέμματα που ακούστηκαν για την καρέκλα.

Η κοινή αφήγηση για το τι συνέβη, η αλήθεια στον καθρέφτη μας (πολίτες, κόμματα και πολιτικοί), είναι το πρώτο βήμα, προτού πούμε την αλήθεια στο εξωτερικό για να ανακτήσουμε την αξιοπρέπεια μας, την εμπιστοσύνη των αγορών και την αλληλεγγύη των εταίρων μας.

5.5.16

Η πολιτική οργή δεν είναι αποκλειστικά ελληνική

Η ανισότητα μεταξύ πολιτών διευρύνεται παγκοσμίως. Μεσαία και εργατική τάξη παραμένουν στάσιμες για δεκαετίες, την ώρα που οι μεγάλες εταιρείες και όσοι τις διαχειρίζονται αποκρύπτουν εισοδήματα σε φορολογικούς παραδείσους, εξασφαλίζοντας μόνο το δικό τους μέλλον, περιορίζοντας τη συμμετοχή τους στο κόστος που όφειλαν να επωμίζονται στο πλαίσιο μίας οργανωμένης κοινωνίας. Αυτό δεν είναι βιώσιμο μακροπρόθεσμα - δεν έχει μέλλον.

Ο λόγος που καθιστά αυτό το μοντέλο μη-βιώσιμο είναι απλός και ξεκινάει από το γεγονός που προκλητικά παραβλέπουν για δεκαετίες. Καμία εταιρεία και κανένα πρόσωπο δεν μπορεί να υπάρξει εκτός οργανωμένων κοινωνικών δομών, πόσω μάλλον, να εξασφαλίσει για τον εαυτό του μερίδιο πλούτου.

Η οργάνωση των κοινωνιών έχει κόστος. Η ιδέα πως αποτελεί επιλογή η οργάνωση μικροκοινωνιών μέσα στις ευρύτερες, μεταξύ των υγειών, των νέων, των μορφωμένων και όσων έχουν εργασία, είναι μία ουτοπία που έχει απορρίψει κάθε ιστορικό παράδειγμα κοινωνιών αποκλεισμένων. Δεν επιβίωσε ούτε μία - πουθενά.

Οι πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές ελίτ που συναπαρτίζουν και διαμορφώνουν το εκάστοτε σύστημα, οφείλουν να σταματήσουν να βάζουν το κεφάλι τους στην άμμο κάθε φορά που οι ευθύνες τους έρχονται να τους χαστουκίσουν. Η δε πρακτική του blamegame, σε κάθε ευκαιρία, όπου ο ένας δείχνει τον άλλον, προκειμένου να χαθεί η συλλογική ευθύνη δεν καθησυχάζει, αλλά εξοργίζει περαιτέρω τους αποκλεισμένους, καθιστώντας την οποιαδήποτε αντι-συστημική επιλογή μονόδρομο.


Αντισυστημικός είναι ο υποψήφιος για το χρίσμα των Δημοκρατικών στις ΗΠΑ, Bernie Sanders που υπόσχεται θεσμική αλλαγή για μία κοινωνία με μικρότερους αποκλεισμούς - inclusive society. Αντισυστημικός, όμως, είναι και ο Donald Trump. Αντισυστημικός είναι και ο κάθε τσαρλατάνος εθνικιστής, ακροδεξιός, ή κομμουνιστής, που υπόσχεται πως έχει εντοπίσει τον «εχθρό» σε φυλές, λαούς ή ιδέες.

Στην Ελλάδα οδηγηθήκαμε στην παρολίγον χρεοκοπία και δεν αλλάξαμε. Συνεχίζουμε σε μία άνιση μάχη εναντίον όσων ωφελούνται και εξαρτώνται από το πελατειακό κράτος και τη διατήρηση του, στέλνοντας το λογαριασμό στους υπόλοιπους, απαιτώντας και εκβιάζοντας τη διατήρηση όσων μας βυθίζουν. Γιατί αυτό νομίζουν πως είναι το συμφέρον τους, ακόμα κι αν οδηγήσει τελικά σε κατάρρευση. Όσοι έχουν τα χρήματα τους εκτός Ελλάδας, μπορεί να έχουν και δίκιο. Οι υπόλοιποι;

Όλοι έχουν ευθύνες, αλλά το βάρος δεν είναι το ίδιο για όλους. Ο ψηφοφόρος που επιλέγει Τραμπ, μπορεί να έχει ευθύνη, αλλά δεν είναι η ίδια με όσους διαμόρφωσαν ένα πλαίσιο στο οποίο ο Τραμπ μπορεί να γίνει ποτέ υποψήφιος των Ρεπουμπλικανών για τη θέση του Προέδρου της Αμερικής, μέσα από τη δημιουργία στρατιών αποκλεισμένων. Το ίδιο θα μπορούσε να πει κανείς και για τους ψηφοφόρους του ΟΧΙ στην Ελλάδα, πέρσι, με την ιδιαιτερότητα πως πολλοί από αυτούς ήταν εργαζόμενοι του δημοσίου τομέα**.

Ουδείς είναι ηλίθιος για να επιδιώκει τη δυστυχία αντί την ευημερία, του ίδιου και της οικογένειας του. Ευημερία, που μπορεί να έρθει μόνο από λειτουργούσες κοινωνίες και οικονομίες. Όταν αυτή η επιλογή παύει να υπάρχει, η προοπτική για ευημερία είναι το επόμενο αποκούμπι. Όταν διαψευσθεί και αυτή, τότε οι κοινωνίες αυτοκαταστρέφονται, συνήθως μέσα από την επιλογή ενός τσαρλατάνου.

Οι Δημοκρατικοί στην Αμερική, μετά την επικράτηση Τραμπ, βρίσκονται μπροστά σε ένα σταυροδρόμι που είναι σημαντικό για όλο τον Ελεύθερο Κόσμο, έχοντας να επιλέξουν μεταξύ της συστημικής Χίλαρυ Κλίντον και του αντισυστημικού Μπέρνυ Σάντερς. Η πρώτη απαντά «θα το δούμε» σε όσους αισθάνονται ή είναι αποκλεισμένοι. Ο δεύτερος εντοπίζει το πρόβλημα στην ανισότητα, μιλάει για αυτό και υπόσχεται αλλαγές.

Όσοι Δημοκρατικοί αποτελούν το σύστημα και έχουν την δύναμη να το επηρεάσουν σε αυτή τη φάση μέσω των superdelegates, έχουν την επιλογή ή να αναγνωρίσουν την ανάγκη για αλλαγές και να ακολουθήσουν τον υποψήφιο που μπορεί να τις υποσχεθεί πειστικά, ή να επιλέξουν την Κλίντον και τελικά να εκλεγεί ο Ντόναλντ Τραμπ, παραβλέποντας πως η επιβίωση του συστήματος ενίοτε δεν περνάει από την συντήρηση, αλλά από την αλλαγή του.

Τα χαριτωμένα virals ηγετών που κάνουν yoga πάνω στα γραφεία τους, ή χορεύουν και τραγουδούν σαν «καθημερινοί άνθρωποι», δεν είναι λύση - δεν φέρνουν ψωμί σε κανένα σπίτι. Είναι διαχείριση. Επικίνδυνη διαχείριση, με χαρακτηριστικά γυαλιού, που όταν σπάει, σπάει απότομα και γίνεται μαχαίρι. Κάτι που οφείλουν να αναλογιστούν και οι προβαλλόμενοι ως αντισυστημικοί λαοπρόβλητοι και δημοφιλείς ηγέτες που δεν παράγουν λύσεις αλλά περαιτέρω δυστυχία. 



________________
**Εδώ να κάνουμε μία απαραίτητη υποσημείωση, μία καίρια διευκρίνηση ως παράδειγμα του κοινωνικού αυτοματισμού που εργαλειοποιούν πολλοί στο blamegame απόκρυψης των ευθυνών τους.

Η απάντηση στο αν οι Έλληνες δημόσιοι υπάλληλοι αποτελούν μέρος του προβλήματος ή όχι, είναι απλή και βρίσκεται στο εξής: ο μέσος δημόσιος υπάλληλος δεν έχει την δυνατότητα να ελέγξει ούτε το προϊόν εργασίας του, αυτό που προσφέρει με την εργασία του δηλαδή, ούτε το πού το προσφέρει, ούτε το πώς, ούτε το με τι όρους θα συνεχίσει να το προσφέρει. Η ευθύνη του δημόσιου τομέα και των υπηρεσιών του ανήκει σχεδόν αποκλειστικά σε όποιον καθορίζει το πλαίσιο λειτουργίας του δημοσίου τομέα, στις πολιτικές δυνάμεις, τις κυβερνήσεις, την Βουλή.



27.4.16

Η Ελλάδα καταστρέφεται όπως το GOP


Το GOP, το κόμμα των Ρεπουμπλικάνων στις ΗΠΑ, είναι σε πανικό μπροστά την υποψηφιότητα - πόσω μάλλον το ενδεχόμενο προεδρίας - Τραμπ. H Δημοκρατική γερουσιαστής Ελίζαμπεθ Γουόρεν προσέφερε την πιο απλή και πιο πειστική εξήγηση για το φαινόμενο. Ξεκίνησε λέγοντας: «έπαθαν αυτό που τους άξιζε».

Η γερουσιαστής εξήγησε πως το GOP για επτά χρόνια δεν έχει προτείνει τίποτα. Μοναδικός του σκοπός ήταν το πως θα σταματήσει την Προεδρεία Ομπάμα. Πως θα τον μπλοκάρουν. Σε αυτή την πορεία, πούλησαν τρέλα, είπαν ψέμματα, έπαιξαν με τα χειρότερα ένστικτα του αμερικανικού λαού. Με λίγα λόγια, για επτά χρόνια, έχτισαν το κλίμα που οδήγησε στο φαινόμενο Τραμπ. Ακόμα και τώρα, στα προεδρικά debates, εκτοξεύουν συνθήματα και προσωπικές προσβολές. Καμία συζήτηση για τα προβλήματα, καμία πρόταση για λύση.

Στην Ελλάδα, από την αρχή της κρίσης, έγινε ακριβώς το ίδιο, με την διαφορά πως ήταν από το σύνολο του πολιτικού συστήματος, πλην της σύντομης εξαίρεσης όσων σήκωσαν μόνοι το βάρος της δημιουργίας του Μηχανισμού Διάσωσης. Έχτισαν μύθους, είπαν ψέμματα και κοίταξαν πως θα σταματήσουν κάθε λύση - κάθε αλλαγή. Αρκεί να ανακτήσουν τα ποσοστά τους οι μεν και να διατηρήσουν τις βουλευτικές τους έδρες οι δε.

Όταν τα κυρίαρχα αστικά κόμματα, στην αρχή της κρίσης το ΠΑΣΟΚ και η ΝΔ, νομιμοποίησαν την αντιμνημονιακή ρητορική, οι μεν λέγοντας ανεύθυνα «έχω συνειδησιακά - δεν μπορώ να ψηφίσω για την έκτη δόση» (Βάσω Παπανδρέου) και οι δε πως τάχα κάποιοι «φούσκωσαν το έλλειμμα για να μας πάνε στο ΔΝΤ» για να «υποδουλώσουν τη χώρα και να κονομήσουν», ήταν φυσικό να ακολουθήσουν όσα ήρθαν. Ο κ. Σαμαράς καμάρωνε το 2012: «εγώ ήμουν ο αρχιτέκτονας του αντιμνημονίου».

Αν σε αυτό το πολιτικό πρόβλημα προστεθεί η διαρκής και άνιση μάχη της διαπλοκής που επ’ ουδενί αποδεχόταν να επιτρέψει το άνοιγμα της χώρας, κατεβάζοντας από τα Μέσα που είχε στον έλεγχο της τον αγώνα της για κλειστά συστήματα στην κοινωνία και τους επαγγελματικούς κλάδους, υποστηρίζοντας το κάθε παράλογο αίτημα και ατόπημα τους, γίνεται σαφές πως η χώρα δεν είχε ελπίδα. Αρκεί να θυμηθεί κανείς τις αφίσες του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών.

Έτσι, αφενός η αναποτελεσματικότητα στις μεταρρυθμίσεις και αφετέρου η δεξιά στροφή της συμμαχίας ΝΔ/ΠΑΣΟΚ μετά το 2012, οδήγησαν στα μισά του 2014 (ευρωεκλογές) στη ‘λύση’ ΣΥΡΙΖΑ. Ο κ. Σαμαράς αποφάσισε πως θα αφήσει την βόμβα να σκάσει στα χέρια του κ. Τσίπρα, για να επανέλθει όπως έκαναν το 2011. Για τον ΣΥΡΙΖΑ ήταν εύκολο. Ό,τι ανεδαφικό είχε ισχυριστεί μέχρι τότε είχε ήδη νομιμοποιηθεί από ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, ενώ πρόβαλλε (ιδίως στο εξωτερικό) ως δύναμη αλλαγής. Και ήταν, δυνάμει. Αν δεν ήταν τόσο συγκλονιστικά ανίκανοι και ανεύθυνοι.

Καλώς ή κακώς, η Ευρώπη, έχοντας δει την απροθυμία των ΝΔ/ΠΑΣΟΚ να προχωρήσουν σε αλλαγή της χώρας, ήταν έτοιμη πλέον για έναν έντιμο συμβιβασμό, για μία πολιτική διαπραγμάτευση - ο καθένας ας το πει όπως θέλει. Λάθη είχαν γίνει από όλες τις πλευρές. Η επιθυμία ήταν να ξεκολλήσει το κάρο από τη λάσπη και να πάμε όλοι παρακάτω. Στις πρώτες 15 μέρες από τον σχηματισμό της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝΕΛ το 2015, είχαμε τη συνέντευξη τύπου Βαρουφάκη - Ντάισελμπλουμ με ξεκάθαρα τα σημάδια για ό,τι θα ακολουθούσε. Αδράνεια, αναξιοπιστία, κούφιοι βρυχηθμοί και περαιτέρω βύθιση της χώρας με περαιτέρω φτωχοποίηση των πολλών.

Δεκαπέντε μήνες μετά, η χώρα έχει περάσει παραπάνω από το μισό διάστημα της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝΕΛ με capital controls, αλλά ουδείς θορυβείται. Ουδείς αλλάζει τροπάρι. Ουδείς αναζητεί λύσεις. Ο Τάσος Γιαννίτσης, χθες στη Βουλή, είπε πως 80% του χρέους που χτίσαμε την περίοδο 2000 - 2009 ήταν από τα ελλείμματα του ασφαλιστικού. Το 2016 φέραμε το νόμο Κατρούγκαλου... Αυτή είναι η λύση που έχει να προτείνει η χώρα, τόσο στους πολίτες, όσο και στους δανειστές μας.

Η Ελλάδα, με ευθύνη σύσσωμου του πολιτικού κόσμου, έχει οδηγηθεί στο ίδιο αδιέξοδο με το GOP: αυτό της αυτοκαταστροφής, χωρίς να διαφαίνεται λύση. Ό,τι κι αν κάνει η ηγεσία του Ρεπουμπλικανικού κόμματος στις ΗΠΑ, ο Τραμπ δεν σταματάει πια. Τον έχει σηκώσει ο κόσμος στα χέρια του, έχοντας γαλουχηθεί από το ίδιο το κόμμα στην παραφροσύνη, την συνωμοσιολογία και τη μυθοπλασία. Όπως το ελληνικό πολιτικό σύστημα γαλούχησε την ελληνική κοινωνία.

Ο δικός μας Τραμπ κυβερνάει ήδη ως το εθνολαϊκιστικό και ανερμάτιστο συνονθύλευμα ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝΕΛ, με ευθύνη όσων πόνεσε η κοιλιά/συνείδηση/γενιά τους μπροστά σε κάθε δύσκολη λύση. Και όσων έκλεισαν μάτια και αφτιά σε κάθε πραγματικότητα προκειμένου να διαφυλάξουν το δικό τους συμφέρον (άρχουσα τάξη).

Δεν υπάρχει καμία απορία για το πώς φτάσαμε πάλι σήμερα, για μία ακόμα φορά, ενώπιον μίας πιθανής εξόδου της χώρας από τον δυτικό κόσμο που συγχέουμε με το νόμισμα. Δεν θα φύγουμε, αν φύγουμε, απλά από το ευρώ, αλλά από την προστασία του ευρωπαϊκού πλαισίου· νομικού και θεσμικού. Αυτή θα είναι η καταστροφή.

Ας μπούμε για λίγο στη θέση κάποιου που παρακολουθεί αυτή την ξέφρενη πορεία για έξι χρόνια, με πολιτικό κόστος στην πατρίδα του από τα απανωτά eurogroup και πακέτα διάσωσης και ας αναρωτηθούμε αν στοιχηματίζει πως οι Έλληνες θα σηκωθούν ένα πρωί και θα πιάσουν δουλειά να λύσουν τα προβλήματα τους, ή πως ουδείς προτίθεται ή μπορεί να λύσει το πρόβλημα. Στοιχηματίστε...

Οι αισιόδοξοι λένε πως η ΕΕ θα προσπαθήσει πάλι - θα μας δώσει άλλη μία ευκαιρία. Κάποιοι άλλοι αναρωτιούνται «ποιό το νόημα; Οι Έλληνες δεν θέλουν».


_________

Υστερόγραφο: ναι, η αδράνεια της Ελλάδας απέναντι στα προβλήματα της μπορεί να παρομοιαστεί και με την διεθνή αδράνεια σε ό,τι αφορά την κλιματική αλλαγή, ή την κλιμακούμενη ανισότητα σε συνθήκες στρεβλού καπιταλισμού, με μία επισήμανση. Κινδυνεύουμε να εξαιρεθούμε από όλα τα fora όπου συζητούνται όλα αυτά και άλλα πολλά πιεστικά ζητήματα. Υστερόγραφο στο υστερόγραφο: αν κοιτάξουμε τις λύσεις για τη χώρα, μπορεί να πάρουμε χαμπάρι γιατί πρέπει να προστατέψουμε την ακτογραμμή μας από κατασκευές-θηρία, ή γιατί πρέπει να κόψουμε το λιγνίτη και να επενδύσουμε στην Πράσινη Οικονομία αντί να πετάμε την μπάλα στην εξέδρα γιατί δεν έχουμε το σθένος ή το μυαλό για να οργανώσουμε την επόμενη μέρα της χώρας. Μπορεί...

12.4.16

Οι «μαθηματικοί» της Κεντροαριστεράς είπαν 4-2-1.

Οι «μαθηματικοί» της Κεντροαριστεράς - κρυφοί και φανεροί - είπαν 4-2-1.

Ποιόν αφορά;


Έχουν γίνει περισσότερες ημερίδες και επιτροπές από όσες έγιναν για την εθνική τραγωδία της Κύπρου. Έχει τη μεγαλύτερη συγκέντρωση πτυχίων ανθρωπιστικών επιστήμων από κάθε άλλο πολιτικό χώρο. Κουβαλάει τη μεγαλύτερη κληρονομιά προοδευτικών μεταρρυθμίσεων στη χώρα - από την υποχρεωτική και ελεύθερη παιδεία το ’64, μέχρι τις αλλαγές της περιόδου 2009-2011.

Κι όμως, αδυνατεί να δει τα προφανή: δεν είναι ούτε δημοκρατική, ούτε αριστερή, ούτε σοσιαλιστική μία επανεκκίνηση, κατευθυνόμενη και χειραγωγούμενη από κονκλάβια. Το κατάλαβε ακόμα και η δεξιά - η ΝΔ - αλλά το ξέχασε πολύ γρήγορα το ΠΑΣΟΚ.

Μπορεί να φταίει ο κυβερνητισμός - αυτός που δημιούργησε ανοχή για Μπαλτάκους αμείφθηκε με 4-2-1 και πληρώθηκε με μονοψήφιο ποσοστό στην κάλπη. Μπορεί να φταίνε τα πρόσωπα - όσα απέμειναν ενεργά στο χώρο - και η πορεία τους. Τα πρόσωπα που πήραν μία παράταξη στο 25% το 2011 και την πήγαν στο 5%. Μπορεί να φταίει η ηλικία - η γενιά των εγωιστικών baby boomers. Μπορεί να φταίνε «τα αστέρια».

Ένα είναι το σίγουρο: ότι κι αν φταίει, δεν ενδιαφέρει κανέναν. Σκοπός της πολιτικής, είναι η ενασχόληση με τους άλλους, τους πολλούς. Στις προοδευτικές δυνάμεις, το υποκείμενο είναι ο πολίτης. Όχι ο πολιτικός.

Όσο επιμένουν οι σημερινοί εναπομείναντες του χώρου, κενοί ιδεών και πολιτικών πρωτοβουλιών, να νομίζουν πως αυτοί είναι ο «Ήλιος» - σε ένα τριπ Λουδοβικισμού - τόσο θα βυθίζουν τον χώρο που δυνητικά θα μπορούσε να ανασυγκροτήσει προοδευτικά τη χώρα, να κάνει τα άλματα που οφείλει, για να προλάβει εταίρους, οράματα και υποσχέσεις.

30.3.16

Διαλύετε τη χώρα

Η άφιλη πολιτική πρέπει να γίνει αρχή στο μυαλό πολιτικών, δημοσιογράφων και πολιτών. Και κύρια επιδίωξη.

Δεν είδα τις χθεσινές ομιλίες στη Βουλή - πρόλαβα μόνο τους κ.κ. Λεβέντη και Παπαγγελόπουλου και έπεσα για ύπνο. Ήταν αρκετό. Από τη «μάχη» των πολιτικών αρχηγών δεν προέκυψε καμία είδηση, καμία χάραξη πολιτικής απέναντι στα δεδομένα και καταγεγραμμένα προβλήματα στο χώρο της δικαιοσύνης, ή έστω μία καλή σύνδεση τους με το ευρύτερο πλέγμα παθογενειών. Αντιθέτως, βουλιάξαμε βαθύτερα στο κενό όσων δεν ειπώθηκαν.

Παράχθηκε για ακόμα μία φορά παραταξιακή - οπαδική - πολιτική, χρήσιμη στα πρόσωπα της πολιτικής και όχι στο αντικείμενο της, τη χώρα και την παραγωγή λύσεων. Ουδείς πρότεινε λύσεις, ουδείς στήριξε αλλαγές, ουδείς κοίταξε μπροστά. Μίλησαν για τα παλιά «τους», σαν κάποιο Big Brother που έχεις χάσει επεισόδια και δεν καταλαβαίνεις γιατί τα έχει πάρει το σπίτι με την Άσπα.



Αποκορύφωμα της παθογένειας, η ομιλία του Αναπληρωτή Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων με αρμοδιότητα για θέματα Διαφθοράς (αντιγράφω την πλήρη ‘λεζάντα’ του από το κανάλι της Βουλής). Μίλησε για το ποιός είναι ή ήταν φίλος ποιανού, αλλά δεν μας εξήγησε καν το γιατί αναφέρει την πιθανή ‘φιλία’. Δεν υπήρχε πλαίσιο στην αναφορά, μετατρέποντας τον Υπουργό Διαφάνειας σε κάτι σκοτεινό, σαν μια κινηματογραφική φωνή σε σκοτεινό σοκάκι να απειλεί. Με τι; Δεν μάθαμε. «Δεν είχε χρόνο».

Όπως «δεν είχε χρόνο» για να ενημερώσει από το βήμα για τις κινήσεις του, ως αρμόδιο μέλος της κυβέρνησης, εναντίον της Διαφθοράς (το κεφαλαίο από τη λεζάντα πάλι).

Η μόνη πρόταση που προέκυψε από τη χθεσινή συνεδρίαση είναι το κενό προτάσεων, όλων των παρευρισκόμενων πολιτικών δυνάμεων. Ακόμα και η κ. Γεννηματά, που απ’ όσο διάβασα αναφέρθηκε (ελλιπώς) στο έργο του πρώην Πρωθυπουργού κ. Παπανδρέου, δεν προσέφερε ως μέρος μίας τέτοιας τοποθέτησης κάποια συνέχιση τους - το επόμενο βήμα. Όπως δεν προσέφερε καμία εξήγηση, του γιατί το κόμμα της υπό τον κ. Βενιζέλο επέτρεψε την οπισθοχώρηση σε πολλές αλλαγές που έγιναν... στο παρελθόν. Ακούσαμε μόνο περαιτέρω φαιδρότητες
«Είσαι αλητάμπουρας. Θα ζητήσεις συγγνώμη στα τέσσερα».

Αυτό που συνεχίζουμε να παρακολουθούμε στο παρόν μας, είναι η έλλειψη μέλλοντος χάριν σχέσεων κάθε μορφής: φιλικές, εχθρικές, αλληλεξάρτησης ή σκέτης εξάρτησης. Αν αυτή είναι η νόρμα της άσκησης πολιτικής, ακόμα και σε συνεδρίαση για την δικαιοσύνη, δεν υπάρχει ελπίδα για τη χώρα. Είναι ένδειξη περαιτέρω διάλυσης, με θύματα τους πολίτες, ενώ οι πολιτικοί περί ιδίων τυρβάζουν, αποσαθρώνοντας πλέον και το θεσμικό πλαίσιο. Χωρίς προτάσεις, ούτε οι εκλογές μπορούν να δώσουν λύση, ούτε οι ανασχηματισμοί.

26.3.16

Η αδράνεια στην απληστία και την ανισότητα είναι το πρόβλημα

H ταινία ‘Wall Street’ του Oliver Stone ήταν προειδοποίηση για ένα κόσμο απληστίας που ερχόταν με σύνθημα ‘anything goes’ - όλα επιτρέπονται, χωρίς σε κανόνες απέναντι σε κοινωνίες και κράτη. 

Οι αριστεροί αποκαλούν το φαινόμενο ‘νεοφιλελευθερισμό’, χωρίς καμία ανάλυση, χωρίς διαχωρισμό από τον φιλελευθερισμό που όφειλαν να κρατήσουν ως κόρη οφθαλμού, χωρίς αντιπρόταση. Στην περίπτωση της κυβερνώσας αριστεράς, της σοσιαλδημοκρατίας, η αδράνεια ξεκινούσε από τεμπελιά και κατέληγε σε υποταγή όποτε βρέθηκαν απέναντι σε χρηματοδοτικά κενά τόσο ως προς την εκλογή τους, όσο και για όσα υπόσχονταν στους ψηφοφόρους τους. Έτσι, προχωρούσαν εύκολα σε παραχωρήσεις προς χρηματοδότες των κομμάτων τους (διαπλοκή), ή έτοιμα «εργαλεία» (από κακές ιδιωτικοποιήσεις μέχρι swaps) χωρίς πραγματικό έλεγχο για την κατεύθυνση και τις μακροχρόνιες συνέπειες.

Οι δεξιοί ήταν λίγο χειρότεροι, αφού δεν είχαν καν ηθικό φραγμό - ταμπού - σε αυτή την υποχώρηση των συμφερόντων των πολλών μπροστά σε αυτό των λίγων. Συχνά δε, το ιδεολογικοποίησαν λέγοντας πως ο δρόμος για την ευημερία των πολλών περνάει από την ευημερία των λίγων. Και πάλι χωρίς πραγματική ανάλυση για το πώς θα γινόταν κάτι τέτοιο για να θεσμοθετήσουν ανάλογα. Αφέθηκε στις καλές προθέσεις που 30 χρόνια μετά, δεν αποδείχθηκαν. 


Share of wealth owned by t
he middle class - Bloomberg
Η διεθνής μεταβίβαση πόρων σε λίγους φαίνεται καθαρά στο εισόδημα της μεσαίας τάξης που έχει δει σταθερή μείωση από τα τέλη της δεκαετίας του 70, απέναντι σε μία υπερσυγκέντρωση πλούτου σε πρόσωπα και εταιρείες. Τα αποθεματικά της Apple, για παράδειγμα, είναι μεγαλύτερα από το ΑΕΠ μιας χώρας σαν την Ελλάδα, ενώ τώρα πλέον η εταιρεία ελέγχεται για φοροαποφυγή σε χώρες όπως η Ιταλία (πρόστιμο €320εκ.), ενώ υπάρχει σε εξέλιξη έρευνα τόσο στις ΗΠΑ, όσο και στην ΕΕ (ενδεχόμενο πρόστιμο $8δισ. για $64δισ. κέρδη).

Απέναντι στην διαρκή φτωχοποίηση, οι λαοί ριζοσπαστικοποιούνται, ενώ πολλοί εκλέγουν ‘λύσεις’ διακυβέρνησης με περίσσιο θυμικό και ελλιπή πείρα, γνώση ή κατανόηση του κόσμου, βυθίζοντας τις κοινωνίες τους βαθύτερα σε κρίση. Εδώ βρίσκεται και το αδιέξοδο: όσοι έχουν την εμπειρία να κάνουν κάτι για το πρόβλημα έχουν απαξιωθεί, όχι πάντα δικαίως, ενώ όσοι έρχονται καταλήγουν δυο φορές έρμαιο ενός παγκοσμιοποιημένου συστήματος που δεν καταλαβαίνουν και άρα δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν.

Οι δύο κυρίαρχες προτάσεις είναι, από την Αριστερά, η διατήρηση ενός τρόπου λειτουργίας κρατών ως είχαν, ακόμα κι αν σημαίνει φοροεπιδρομή στους πολλούς, ενώ από την Δεξιά προτάσσεται μία δημοσιονομική πειθαρχία εις βάρος του αναγκαίου κοινωνικού κράτους. Και στις δύο περιπτώσεις, το μόνο που εξασφαλίζεται είναι η διατήρηση αν όχι το άνοιγμα της ‘ψαλίδας’ μεταξύ των πολλών και των λίγων.

Πολιτικά, αυτό μεταφράζεται σε πρόβλημα δημοκρατίας με το εξής ερώτημα να γίνεται πιο καίριο από ποτέ: η λαϊκή βούληση (και το δημόσιο συμφέρον) είναι απλώς μια παράμετρος στο σύστημα, ή είναι κυρίαρχη; Οι συντηρητικοί έχουν απαντήσει στην πράξη, βαφτίζοντας την αποδοχή των σημερινών παθογενειών και αποκλίσεων ως πράξη ρεαλισμού - παραιτημένοι, προφανώς, από κάθε αλλαγή στο status quo. 

Οι προοδευτικοί από την άλλη, περιγράφουν ευκαιριακά το πρόβλημα, όποτε στομώνει κάποιο ζήτημα, αλλά μετά υποχωρούν χωρίς συνολική πρόταση. Την πρόταση που οφείλουν να διαμορφώσουν χρησιμοποιώντας την υπερεθνική τους δικτύωση, για να υπάρξει διεθνής πλατφόρμα. Το πρόβλημα δεν αντιμετωπίζεται σε μία χώρα από μία κυβέρνηση, αλλά από πολλές που θα φέρουν αυτή την ατζέντα, ιδανικά μαζί και συγχρόνως, στα κοινοβούλια και τις προεκλογικές τους εκστρατείες.

Όσο δεν το κάνουν, οι συντηρητικοί θα εφευρίσκουν «εχθρούς» για να κινητοποιήσουν τους ψηφοφόρους τους, σπέρνοντας τακτικά το μίσος και τη μισαλλοδοξία για να καλύψουν την ένδεια διάθεσης αλλαγών, ενώ οι προοδευτικοί θα βασίζονται σε όλο και πιο συντηρητικές εκδοχές όσων πρεσβεύουν, υποχωρώντας σε βασικές αρχές και αξίες - μία αργόσυρτη πολιτική αυτοκτονία.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η ελληνική κρίση, η λάθος αντιμετώπιση της από την αρχή με την άρνηση Τρισέ (ΕΚΤ) τόσο για το έγκαιρο κούρεμα χρέους, όσο και την μη εγγύηση των ελληνικών ομολόγων όσο η πυρκαγιά χρέους ήταν μικρή για όλους, πολύ πριν γίνει πολιτική, πολύ πριν εξελιχθεί σε κυνήγι της ανόδου της ακροδεξιάς και της επαναφοράς των «εθνών» και της θρησκείας ως κυρίαρχα πολιτικά ζητήματα. Προτού εξελιχθεί σε οπισθοχώρηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τελικά, απέναντι σε ό,τι την ενώνει.

Η κατάντια των κοινωνιών μας φαίνεται από την ένταση με την οποία συζητείται πλέον η μαντήλα σε μία σχολική γιορτή, ή το χοιρινό σε ένα σχολικό κυλικείο στον Καναδά. Ή την επίθεση στα ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα με ρητορική που θα ήταν ανεπίτρεπτη πριν μερικές δεκαετίες, που κλιμακούμενη, φτάνει μέχρι και σε επίθεση προς λαούς, τόσο από εγχώριες όσο και διεθνείς δυνάμεις - οι «τεμπέληδες Έλληνες» και οι «Ναζί Γερμανοί», για παράδειγμα.




Θα υπάρξει απάντηση προτού διαλυθούμε; Από παρέες και γειτονιές, μέχρι χώρες και ενώσεις χωρών; Ή θα οπισθοχωρήσουμε, ακόμα και στην Ευρώπη της ανεξιθρησκίας, σε θρησκευτικές μάχες, άθεων εναντίον χριστιανών, χριστιανών εναντίον μουσουλμάνων, μουσουλμάνων εναντίον χριστιανών (ειδικά μετά τον αποκλεισμό τους από τις κοινωνίες χριστιανών) κοκ; 

Η απληστία και η ανισότητα είναι το πρόβλημα, όχι ό,τι προκύπτει ως λάδι στη φωτιά της οικονομικής ανασφάλειας του καθενός μας, που γρήγορα εργαλειοποιείται και γίνεται πολιτική. Αν οι μουσουλμάνοι δεν θέλουν χοιρινό, μπορεί να αντιμετωπιστεί όπως αντιμετωπίσαμε παγκοσμίως τη χορτοφαγία, με δεύτερη επιλογή. Ή όπως αντιμετώπισε το NHS τα μακρυά μανίκια που απαιτούσαν κάποιες γιατρίνες που δεν ήθελαν να δείξουν σάρκα, με διαβούλευση και διάλογο με την κοινότητα (από το 2010). Κι αν μία νεαρή θέλει να έρθει στην γιορτή του σχολείου της με τη μαντήλα της, ας αποφασίσουμε αν θέλουμε να την απομονώσουμε - να της απαγορεύσουμε να συμμετέχει αν πρόκειται να την φορέσει - ή αν δεν μας ενδιαφέρει, γιατί έχουμε ένα κράτος με κανόνες, που έχει διασφαλίσει πως η μαντήλα δεν αποτελεί ένδειξη καταπίεσης, αλλά εκδήλωση προσωπικότητας, όπως το σταυρουδάκι πάνω από τα ρούχα, ή το μίνι. 

Έχουμε τεράστια ζητήματα, διεθνώς, για να ασχολούμαστε με τόση αδικαιολόγητη ένταση με όλα αυτά. Αρκεί να είμαστε ειλικρινείς και συνεπείς στις αρχές μας. Να μην υπογράφουμε τη Συνθήκη της Γενεύης με το ένα χέρι, και να χτίζουμε τείχη στα ευρωπαϊκά σύνορα, τόσο περιμετρικά όσο και μεταξύ χωρών, για να μην δεχτούμε πρόσφυγες, την ώρα δε, που έχουμε κάνει στρατιωτικές επεμβάσεις σε τρίτες χώρες στη βάση των αρχών μας, της δημοκρατίας και των διεθνών αποφάσεων μας.

Ας κάνουν λίγο πίσω από τον φόβο τους οι συντηρητικοί κι ας στρωθούν επιτέλους, όσοι διαλαλούν την πρόοδο, στη δουλειά. Οδηγούμαστε σε διεθνή ρευστοποίηση (meltdown) και θα φταίμε όλοι. Από τον άπληστο του 1% και όσους δεν βάζουν κανόνες (κυβερνήσεις και υπερεθνικοί οργανισμοί), μέχρι τον εργάτη που βρίζει μετανάστες. Ας εμπιστευτούμε την γνώση και εμπειρία που δείχνει πως το ατομικό καλό περνάει από το συλλογικό κι ας διορθώσουμε τα λάθη των τελευταίων δεκαετιών, με συνέπεια. Δεν είναι ακατόρθωτο - έχουμε τον αξιακό χάρτη που μπορεί να μας οδηγήσει σε ένα κόσμο με προοπτική.

24.3.16

Μαντήλα στην παρέλαση;


Όσα κι αν έχουν ειπωθεί για την μαντήλα, η εικόνα της Μαλάλα με καθησυχάζει. Ουσιαστικότερο, όμως, του αν μας καθησυχάζει ή μας ανησυχεί, είναι το τι σημαίνει σε όποια τη φοράει. Οικειοθελώς, ή λόγω πίεσης από το οικογενειακό ή κοινωνικό περιβάλλον.

Δεν έχουμε, όμως, δικαίωμα ‘απόφασης’. Αν τελείται κάποια νομικά αξιόποινη πράξη μέσω μαντήλας, έχει γραφτεί και αυτό, ας εμπιστευθούμε τα κράτη και τους νόμους 
μας.  Δεν μπορούμε όμως να απαγορεύσουμε, όποια εκφράζεται και αυτοπροσδιορίζεται από αυτό το κομμάτι ύφασμα στο κεφάλι της, να το κάνει. Αν θεωρούμε πως ένας διαφορετικός πολιτισμός έχει κάτι να κερδίσει από την δική μας θεώρηση, ας μπούμε σε διάλογο μαζί τους.

Οι συντηρητικοί δυσκολεύονται πολύ να δεχτούν την ρευστότητα των πραγμάτων. Δεν υπάρχει μία αλήθεια, μία εκδοχή, ένας πολιτισμός, μία θέση. Υπάρχουν σύνολα περιστάσεων και όρων, που διαμορφώνουν μία παλλόμενη πραγματικότητα. Αν θες να την επηρεάσεις, δεν επεμβαίνεις αυταρχικά με ναι ή όχι - με απαγορεύσεις και άδειες - αλλά διαμορφώνεις πλαίσιο και συνθήκες προς την κατεύθυνση που είναι όσο πιστή γίνεται σε ένα πλαίσιο αρχών, όπως το καταλαβαίνουμε σήμερα. Αυτό θα επηρεάσει τις αποφάσεις ατόμων και ομάδων, μέσα από την αλλαγή του συνόλου. Ένα πλαίσιο γενικών αρχών - μόνο αυτές μπορούν να είναι ‘σταθερές’ στην ευρύτητα τους, χωρίς και αυτό να αποτελεί θέσφατο. Είναι και αυτό ανοιχτό προς συζήτηση.

Αν κάτι πάει λάθος με την μαντήλα στο μαλλί, θα το αποφασίσει όποια σήμερα την φοράει, μέσα από το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνει, συνδιαμορφώνει ή ζει. Αν σαν κοινωνία θέλουμε να κάνουμε κάτι, για αυτό, ή για άλλο θέμα, ας δούμε το συνολικό με ορίζοντα τις επιθυμίες μας σαν κοινωνία. Η όποια απαγόρευση, στην παρέλαση για παράδειγμα, για μία αριστούχο μαθήτρια, θα πετύχαινε μόνο ένα πράγμα: την δήλωση μας πως επιτρέπουμε σε εμάς τον αυταρχισμό όταν κάτι μας ξενίζει - όταν κάτι δεν είναι δικό μας. Αν μπορούμε εμείς να γίνουμε αυταρχικοί, πώς μπορούμε να απαιτήσουμε να μην είναι οι άλλοι; Είναι μια επιστροφή στο δίκιο του ισχυρού.

Μία ιδέα: για όσους εντοπίζουν ακόμα και εδώ «πόλεμο πολιτισμών», ας ξεκινήσουν από τα δικά μας έθιμα και παραδόσεις, τον εικονικό πνιγμό βρεφών που ονομάζουμε βάφτιση.

Translate